EBITDA, EBIT en afschrijvingen uitgelegd (met rekenvoorbeeld)
Wat is EBITDA, wat is het verschil met EBIT en EBT, en hoe werkt afschrijven? Uitleg met rekenvoorbeeld, de fiscale regels van de Belastingdienst en waarom een goede EBITDA nog geen gevulde bankrekening betekent.
Wie met een bank, investeerder of koper praat, krijgt snel te maken met afkortingen: EBITDA, EBIT, EBT. Ze lijken technisch, maar het idee erachter is simpel: je haalt stap voor stap onderdelen uit je resultaat om te zien wat het bedrijf zelf verdient, los van hoe het is gefinancierd en hoe boekhoudkundig wordt afgeschreven.
In dit artikel leggen we elke stap uit met één doorlopend rekenvoorbeeld. We bekijken ook hoe afschrijven in Nederland fiscaal werkt, en waarom EBITDA wel een nuttige maatstaf is, maar nooit een vervanging voor je liquiditeitsprognose.
De resultaatopbouw in vier stappen
Een winst-en-verliesrekening (opent in een nieuw tabblad) begint bij omzet en eindigt bij nettowinst. Daartussen zit een aantal tussenresultaten. De vier die je het vaakst tegenkomt:
| Afkorting | Betekenis | Berekening |
|---|---|---|
| EBITDA | Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization | Omzet − kosten (zonder afschrijvingen, rente en belasting) |
| EBIT | Earnings Before Interest and Taxes | EBITDA − afschrijvingen |
| EBT | Earnings Before Taxes | EBIT − rente en financieringslasten |
| Nettowinst | Resultaat na belasting | EBT − belasting |
De Nederlandse Wikipedia-pagina over EBITDA (opent in een nieuw tabblad) en de Engelstalige uitleg (opent in een nieuw tabblad) beschrijven EBITDA als een maatstaf voor het operationele resultaat voordat rente, belasting en afschrijvingen zijn verwerkt. Het idee: twee bedrijven met dezelfde operatie maar verschillende financiering of verschillende afschrijfmethoden worden vergelijkbaar.
Een rekenvoorbeeld
Een fictief softwarebureau heeft in een jaar de volgende cijfers. Alle bedragen zijn illustratief.
| Post | Bedrag | Opmerking |
|---|---|---|
| Omzet | € 600.000 | |
| Operationele kosten (salarissen, huur, marketing, software) | − € 480.000 | Zonder afschrijvingen |
| EBITDA | € 120.000 | 20% van omzet |
| Afschrijvingen | − € 30.000 | Inventaris en software |
| EBIT | € 90.000 | 15% van omzet |
| Rente op lening | − € 12.000 | |
| EBT | € 78.000 | Winst vóór belasting |
De EBITDA-marge (EBITDA gedeeld door omzet) is hier 20%. Dat getal vertelt hoeveel van elke verdiende euro overblijft na de operationele kosten. De belasting hangt af van je rechtsvorm: voor een bv speelt de vennootschapsbelasting (opent in een nieuw tabblad), voor een eenmanszaak de inkomstenbelasting. Daarbij kan bijvoorbeeld de MKB-winstvrijstelling (opent in een nieuw tabblad) een rol spelen. Welke regeling voor jou geldt, hoor je het best van je accountant.
Wat is afschrijven?
Koop je een laptop van € 2.200, dan is dat in boekhoudkundige zin geen kostenpost van één jaar. Je gebruikt hem meerdere jaren. Daarom spreid je de kosten over de jaren dat je het bedrijfsmiddel gebruikt. Dat heet afschrijven (opent in een nieuw tabblad) (zie ook depreciation (opent in een nieuw tabblad)).
Volgens Ondernemersplein (opent in een nieuw tabblad) mag je bedrijfskosten normaal gesproken direct aftrekken, maar koop je een bedrijfsmiddel van € 450 of meer, dan mag je niet alles in het jaar van aanschaf aftrekken. Onder € 450 trek je de kosten wel in één keer af. Bedrijfsmiddelen zijn bijvoorbeeld gebouwen, machines, auto's, computers, bureaus, goodwill en vergunningen.
De lineaire methode
De meestgebruikte methode is lineair afschrijven. Je schrijft elk jaar een vast bedrag af:
Formule
Afschrijving per jaar = (aanschafkosten − restwaarde) ÷ verwachte levensduur. Gebruik je het bedrijfsmiddel pas vanaf 1 oktober, dan schrijf je in het eerste jaar maar 3/12 van het jaarbedrag af.
Voor de levensduur mag je rekenen met de technische levensduur (tot het ding niet meer werkt) of de economische levensduur (tot het verouderd is, zoals een telefoon). De restwaarde schat je zelf in: wat het naar verwachting nog oplevert aan het einde. Dat kan ook nul zijn. De precieze uitleg staat bij de Belastingdienst onder hoe berekent u het bedrag van de afschrijving (opent in een nieuw tabblad).
Voorbeeld: de laptop
Dit voorbeeld komt van Ondernemersplein. Je koopt een laptop van € 2.200, verwacht dat hij na 3 jaar verouderd is en schat de restwaarde op € 100.
| Stap | Berekening | Uitkomst |
|---|---|---|
| Theoretisch jaarbedrag | (2.200 − 100) ÷ 3 | € 700 |
| Fiscaal maximum (20% van aanschaf) | 0,20 × 2.200 | € 440 |
| Werkelijke afschrijving per jaar | Het laagste van de twee | € 440 |
| Eerste jaar bij aanschaf op 1 oktober | 3 ÷ 12 × 440 | € 110 |
Let op het fiscale maximum: voor de meeste bedrijfsmiddelen mag je per jaar niet meer dan 20% van de aanschafkosten afschrijven, voor goodwill is dat maximaal 10%. Voor bedrijfspanden gelden andere regels, die de Belastingdienst toelicht onder afschrijving bedrijfspand (opent in een nieuw tabblad). Starters en milieuvriendelijke investeringen kunnen onder voorwaarden willekeurig afschrijven (opent in een nieuw tabblad), en bij de startersregelingen (opent in een nieuw tabblad) vind je meer.
Na drie jaar heeft de laptop in dit voorbeeld een boekwaarde van € 100 (restwaarde). Verkoop je hem dan voor meer of minder, dan boek je het verschil als boekwinst of boekverlies. Gaat hij eerder kapot dan verwacht, dan schrijf je de resterende waarde in één keer af. Reparatiekosten tellen niet mee als afschrijving; die zijn gewone aftrekbare bedrijfskosten (opent in een nieuw tabblad).
Waarom EBITDA geen cash is
EBITDA laat afschrijvingen weg, omdat die geen geld kosten op het moment van boeken. Maar het geld voor de aankoop is wel weggegaan, op de dag van betaling. Hetzelfde geldt voor aflossing, belasting en veranderingen in werkkapitaal (opent in een nieuw tabblad): ze zitten niet in EBITDA, maar ze verlagen wel je bankrekening.
| Wat gebeurt er | Zit in EBITDA? | Raakt de bankrekening? |
|---|---|---|
| Salaris betalen | Ja | Ja |
| Afschrijving boeken | Nee | Nee (geld ging weg bij aankoop) |
| Investering in een machine | Nee (komt later via afschrijving) | Ja, volledig bij betaling |
| Rente betalen | Nee | Ja |
| Aflossing van een lening | Nee | Ja |
| Klant betaalt 60 dagen later | Ja, in de factuurperiode | Pas bij ontvangst |
| Btw afdragen | Nee | Ja |
Een bedrijf met een prima EBITDA kan dus toch in de problemen komen: groei die voorgefinancierd wordt via voorraad en debiteuren, een grote investering of een aflossing. Dat is het verschil tussen resultaat en liquiditeit (opent in een nieuw tabblad), en waarom je bij voorkeur ook een kasstroomoverzicht (opent in een nieuw tabblad) of liquiditeitsbegroting naast je winstcijfers legt. Lees er meer over in onze gids voor cashflowmanagement.
Wanneer gebruik je welke maatstaf?
- EBITDA: om de operationele prestatie te vergelijken tussen periodes of bedrijven, onafhankelijk van financiering en afschrijfbeleid. Ook veel gebruikt bij bedrijfswaarderingen en bankafspraken.
- EBIT: als je wilt weten wat er overblijft nadat je ook de slijtage van je bedrijfsmiddelen hebt meegerekend. Voor kapitaalintensieve bedrijven is EBIT eerlijker dan EBITDA.
- EBT: om te zien wat er overblijft vóór belasting, nadat ook rentelasten zijn betaald. Belangrijk voor de bank.
- Nettowinst: wat de eigenaar uiteindelijk overhoudt of kan reserveren.
Let op bij leningen
Veel financiers koppelen voorwaarden aan EBITDA, bijvoorbeeld de verhouding tussen schuld en EBITDA. Controleer dus hoe jouw bank EBITDA definieert voordat je een begroting opstelt. Over leningen en aflossen lees je meer in investeren en financieren.
Zo zet je dit goed in je begroting
- 1Zet afschrijvingen op aparte grootboekrekeningen, zodat ze niet in je operationele kosten verdwijnen.
- 2Zet rente en financieringskosten op eigen rekeningen en tel ze niet bij je kosten op.
- 3Houd een investeringsstaat bij met aanschafdatum, bedrag, levensduur en restwaarde per bedrijfsmiddel, zodat je afschrijvingen per maand kunt begroten.
- 4Toon in je begroting EBITDA, EBIT en EBT naast elkaar.
- 5Leg er altijd een liquiditeitsprognose naast.
Hoe je dat opzet op basis van je grootboek, lees je in begroting maken met Exact Online. Kijk je liever naar de koppeling met terugkerende omzet, lees dan MRR en ARR berekenen.
EBITDA, EBIT en EBT automatisch in je begroting
KasGrip toont deze tussenstanden direct in de begroting, op basis van je grootboekrekeningen. Bekijk de begroting of meld je aan voor de wachtlijst.
Dit artikel is algemene informatie en geen fiscaal of financieel advies. Percentages en regelingen kunnen veranderen; controleer ze altijd bij de Belastingdienst of je accountant.
